Istnieje od 13 lutego 1945 roku


90-508 Łódź, ul. Gdańska 100/102
tel.: +48 (42) 636 68 35
NIP: 727-278-76-21 
 Nr. R-ku: 18 2490 0005 0000 4500 4350 8143


spis treści
Historia Związku Literatów Polskich w Łodzi

Trochę historii Związku Literatów Polskich  w Łodzi
 
 
   Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918r obok Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy powstaje Związek Literatów Polskich, któremu patronuje Pierwszy Zjazd Literatów zwołany do Warszawy w dniu 14 maja 1920r.
  Mało kto pamięta, że u genezy pomysłu powstania związku był spór o "markę ochronną" mającą ochronić autorów przed nadużyciami wydawców.
Pierwszym prezesem Związku Zawodowego Pisarzy Polskich został Stefan Żeromski, drugim Wacław Sieroszewski, trzecim Andrzej Strug, czwartym Juliusz Kaden- Bandrowski, piątym znów Wacław Sieroszewski.
Nowa organizacja stworzyła rychło oddziały we Lwowie, Krakowie, Poznaniu i Wilnie.
     Związek współpracuje przy opracowywaniu ustawy o prawie autorskim oraz projektu ustawy o Skarbie Narodowym Literatury ? daje wreszcie szczęśliwą inicjatywę ufundowania przez miasta polskie dorocznych nagród literackich, których wtedy mieliśmy już w Polsce sześć: Warszawa (15.000 zł), Łódź(10.000 zł), Poznań(10.000 zł -przyznawane co drugi rok), Lwów(7.500zł), Sosnowiec(4.000zł), Dabrowa Górnicza(3.000zł). Później dołączyły Wilno i Kraków.
    Jesteśmy kontynuatorami tradycji założonego przez wizjonera i pisarza Stefana Żeromskiego,w dniu 14 maja 1920 roku Związku Literatów Polskich, na którym został pierwszym prezesem.
    Zainteresowaniem cieszyła się nagroda literacka miasta Łodzi, przyznawana twórcom za dorobek miasta. Otrzymali ją: Aleksandr Świętochowski (1927), Julian Tuwim (1928), Zofia Nałkowska (1929), Aleksander Bruckner (1930) oraz Andrzej Strug (1933)".
   Po II Wojnie Światowej Łódź była stolicą kulturalną Polski. Przez gościnne progi "Domu Literatury" przy ul.Mickiewicza 15 przeszła większość zjeżdzających z całego świata literatów będących na emigracji.
 Warszawa była zniszczona.Leżała w gruzach. Łódzki Oddział Związków Literatów Polskich powstał 13 Lutego 1945.Miesiąc po zakończeniu II Wojny Światowej.Jego pierwszym prezesem została wybrana Zofia Nałkowska.
Funkcję tę pełniła przez dwa miesiące.Po opuszczeniu Łodzi i wyjeżdzie do Warszawy, funkcję Prezesa Łódzkiego Oddziału Związku Literatów powierzono Janowi Brzechwie.
   W 1949 roku na zjeździe literatów w Szczecinie ówczesna władza wprowadziła i usankcjonowała realizm socjalistyczny jako jedynie obowiązującą oficjalną metodę twórczą.
   W  tym czasie w Łodzi w "Domu Literatów" mieszkały osoby, które należy wspomnieć:Zofia Nałkowska, Pola Gojawiczyńska, Seweryna Szmaglewska, Anna Kamieńska, Maria Janion, Anna Pogonowska, Władysław Broniewski, Adam Ważyk, Kazimierz Brandys, Jan Kott, Stanisław Dygat, Ryszard Matuszewski, Adolf Rudnicki, Artur Sandauer, Stanisław Piętak, Jan Śpiewak, Jan Brzechwa, Teodor Goździkiewicz, Wiktor Woroszylski, Zygmunt Kałużyński, Tadeusz Drewnowski, Hanna Ożogowska, Andrzej Braun.
   Ukazywały się takie czasopisma jak: "Łódź Literacka", "Kronika", "Odgłosy", "Rzecz Poetycka" i "Osnowa". 
Wspaniale funkcjonowało Wydawnictwo Łódzkie i Krajowa Agencja Wydawnicza. W Łodzi organizowane były konkursy literackie: konkurs Wydawnictwa Łódzkiego i Zarządu Głównego Związku Literatów Polskich, konkurs Łódzkiej Wiosny Poetów, konkurs z wiązany z Ogólnopolskim Festiwalem Poezji, konkurs poetycki o nagrodę "Czółenka Tkackiego", konkurs im. Władysława Reymonta, konkurs na powieść  z życia włókniarzy, konkurs "Opisanie Rodziny" ogłoszony w związku z budową szpitala - pomnika Centrum Zdrowia Matki Polki. 

W początkach roku 1946 na posiedzeniu Miejskiej Rady Narodowej uchwalono nowy statut literackiej nagrody miasta Łodzi. Przewidywał on coroczne przyznawanie nagrody
przedstawicielowi literatury polskiej, którego twórczość wykazywała związki z Łodzią. Nagroda przyznawana była tradycyjnie w dniu 19 stycznia ? w rocznicę wyzwolenia miasta.
W praktyce okazało się jednak, iż nie każdego roku literaci ją otrzymywali.
W gronie laureatów znaleźli się między innymi: Marian Piechal (1954), Stanisław Czernik (1955), Włodzimierz Słobodnik i Stefania Skwarczyńska (1957), Władysaław Rymkiewicz (1958), Leon Gomolicki (1961), Jan Koprowski (1966), Wiesław Jażdżyński (1969), Igor Sikirycki (1973), Jan Huszcza (1975), Antoni Kasprowicz ( 1976), Wacław Biliński (1977), Wanda Karczewska (1978), Tadeusz Chróścielewski (1979), Bernard Sztajnert (1980), Aleksander Kamiński (1981, pośmiertnie), Maciej Józef Kononowicz (1982), Tadeusz Papier (1983), Zbigniew Kuchowicz (1984), Edward Szuster (1985), Władysław Orłowski (1987).
   Wspomnieć należy o słynnej kawiarence literackiej "Fraszka" mieszczącej się na ul.Piotrkowskiej 96.
   Powstanie "Solidarności" i wywalczone przez nią w 1980 roku Porozumienia Społeczne przyniosły liberalizację także w sferze kultury.
Ogłoszenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku gwałtownie przerwało pracę wszystkich związków zawodowo ? twórczych. Związek Literatów Polskich, jak i inne stowarzyszenia kulturalne, został zawieszony, a wielu pisarzy internowano lub aresztowano.
   Władza domagała się ustąpienia dotychczasowego Zarządu Głównego, wydania publicznej deklaracji lojalności, wydalenia ze związku pisarzy publikujących za granicą lub w "drugim obiegu". Literaci nie mogli się zgodzić z proponowanymi warunkami.
  Dnia 19.08.1983 roku nastąpiło rozwiązanie Związku Literatów Polskich a dnia 16.11.1983 powołono Związk Literatów Polskich w Warszawie.    
Związek Literatów znowu istniał, ale już podzielony.Część dotychczasowych członków Związku Literatów Polskich utworzyła Stowarzyszenie Pisarzy Polskich.
   W czasie transformacji gospodarczej i ustrojowej naszego kraju w latach 1989 ? 1990 oddział przeniósł się z historycznego lokalu przy ul.Mickiewicza 15 do budynku przy ul. Skłodowskiej-Curie 28.
Dziękujemy w tym miejscu Pani Dyrekrtor Elżbiecie Pawlickiej i Panu Wicedyrektorowi Jerzemu Kowalskiemu, ówczesnej dyrekcji Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego za okazaną pomoc w otrzymaniu tego lokalu.
   Dzięki wyrozumiałości obecnych władz Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, oddział po kilku latach, spędzonych w trudnych warunkach w budynku przy ul.Marii Skłodowskiej ? Curie 28 znalazł lokum bezposrednio na terenie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej przy ul.Gdańskiej 100/102 naszym "Pałacu Książki".
Podziękowania składamy obecnej dyrekcji,Pani Barbarze Czajce i Panu Piotrowi Bierczyńskiemu.
Cieszymy się, że nasze zbiory, obrazy, karykatury i zdjęcia ofiarowane Bibliotece znalazły stałe miejsce ekspozycji.

   W 2007 roku na wniosek Związku Literatów Polskich Oddział w Łodzi Rada Miejska nadała odznakę "Za Zasługi dla Miasta Łodzi", dla kolegi prezesa Zarządu Głównego Związku Literatów Polskich -  Pana Marka Aleksandera Wawrzkiewicza.
   W dniu 7 maja 2011 roku odbył się XXX walny zjazd Związku Literatów Polskich.
Łódzki Oddział reprezentowało pięciu delegatów.
Obecnie oddział łódzki liczy 25 osób.


Kazimierz Arendt






Prezesi Związku Literatów Polskich w Łodzi

 
  1. Zofia Nałkowska 13-2-1945r.(dwa miesiące)
  2. Jan Brzechwa od marca 1945r. do 07-10-1945r.
  3. Łopalewski Tadeusz od 07-10-1945r. do 06-10-1946r.
  4. Jan Brzechwa od 06-10-1946r. do 11-09-1947r.
  5. Seweryn Pollak od 11-09-1947r. do 24-10-1948r.
  6. Adam Ważyk od 24-10-1948r. do 20-04-1949r.
  7. Stanisław Piętak 1949r.-1956r.
  8. Stanisław Czernik 1956r.-1959r.
  9. Marian Piechal 1959r.-1967r.
10. Wiesław Jażdżyński 1967r.-1971r.
11. Jerzy Wawrzak 1971r.-1981r.
12. Władysław Orłowski 1982r.-1983r. i 1986r.-1988r.
13. Karol Stryjski 1988r.-1989r.(zrezygnował w trakcie kadencji)
14. Lucyna Skompska 1989r.-1994r.
15. Witold Kowalski 1994r.-1995r. (3 miesiące)
16. Honorata Chróścielewska 1995r.-1999r.
17. Anna Kiesewetter 1999r.-2003r. i 2006r.-2011r.
18. Sławomir Keller 2003r.-2006r.
19. Kazimierz Arendt od 24-02-2011r. - 19-03-2015r.