Istnieje od 13 lutego 1945 roku


90-508 Łódź, ul. Gdańska 100/102
tel.: +48 (42) 636 68 35
NIP: 727-278-76-21 
 Nr. R-ku: 18 2490 0005 0000 4500 4350 8143


spis treści
Kobieta jak samochód
 


   Na starość oszalałem. Zachciało mi się poznawać nowe metodologie. Wiedziałem, co prawda, że wszyscy jesteśmy nieświadomymi kognitywistami, ale co to jest ów kognitywizm , poznałem na konferencji poświęconej problematyce stylistyki i poetyki kognitywnej. Ze wstydem spijałem całe gorzkie morze mojej niewiedzy, ale przecież coś z tych mądrych obrad wyniosłem. Kognitywizm ? jak wiadomo ? jest metodą, która najwyraźniej kształtowała się na terenach językoznawczych badań, ale rozlała się wodą wielką i szeroką i na stylistykę, i na poetykę, i na retorykę, a z racji całościowego ujmowania świata, jest obecna w psychologii, pedagogice, neurologii. Słowem ? wszędzie, łącząc różne dyscypliny badawcze zachowuje wszakże wspólną dla nich zasadę ?poznajemy rzeczywistość nie za sprawą sądów, pojęć i rzeczy, ale pierwej mamy jakieś pra-obrazy tej rzeczywistości [prototypy], umieszczone w umysłowej przestrzeni. I z tego pamięciowego pojemnika wyciągamy [odwzorowujemy] wyrażenia określające nas i rzeczywistość nierozdzielnie ze sobą zasupłane. 
A dzieje się to w zupełnie banalnych, codziennych przypadkach. Ciało w Umyśle np. nakazuje nam indeksować rzeczy wedle naszego ? egocentrycznego punktu widzenia. Jeśli oprzemy rower o drzewo, to ? w zależności od naszej przestrzennej pozycji ? raz powiemy, że jest on ?przed drzewem?, raz, że ?za drzewem?. Mądrze się powie, że Ego jest tu ?centrum deiktycznym?. Ale ten sam rower oparty o bagażnik samochodu zawsze będzie stał ?za samochodem?, choćbyśmy ten samochód obchodzili z różnych stron. A to się już nazywa właściwą orientacją deiktyczną. Samochód bowiem ma przód i tył, o czym nie wiedzą tylko urocze blondynki. I teraz możemy przywołać kognitywną zasadę symboliczności w języku i przy okazji usprawiedliwić tytuł naszego felietonu. 
Skoro i kobieta i samochód mają tył i przód, to możemy o tej miłej ?przedniej? części niewiasty powiedzieć ?zderzaki? czy ?bufory?. Ale jakoś nie słyszałem, żeby o ślicznej dziewczynie ktoś mówił, że ma pojemny bagażnik. Kobieta ma ?zawieszenie?, ale nie mówi się raczej o resorowaniu. ?Kobieta na resorach? [=?na miękkich nogach?] oczywiście w rzeczywistości się trafia, ale nie znalazła się na kognitywnej ?mapie językowej?. O ?gaźniku? oczywiście nawet nie wspomnę. Chirurg ? automobilista może powiedzieć podczas operacji jakiejś nieszczęsnej niewiasty :? Teraz zobaczymy, co tam jest pod maską?. Ale czy tak może powiedzieć filuterny podrywacz?. Co będzie wówczas podnosił i czemu się przyglądał? Nie wiem też czy istnieją kobiety ?niedotarte?, ale zapewne trafiają się ?z podkręconym licznikiem?. A gdybyż można było znaleźć w kobiecie ?stacyjkę?! A może i alternator?. Kobiety opanowały kognitywnie samochód. Dla mężczyzn pozostał tylko ?rozrusznik?, ewentualnie ?pompka?. No i oczywiście mężczyźni dużo palą.

 puhen